کارکردهای بازارهای مالی در یک کشور عبارتند از:

  • کمک به تشکیل سرمایه: بازارهای مالی باعث می گردد عرضه و تقاضای سرمایه به هم برسند و پس‌اندازها به سرمایه‌گذاری تبدیل شوند.
  • ایجاد بازاری برای مبادله اوراق بهادار: بازارهای مالی باعث به وجود آمدن بازار ثانویه برای خرید و فروش اوراق بهادار می گردد.
  • تعیین قیمت عادلانه برای اوراق بهادار: به علت اینکه شرایط این بازارها نزدیک به رقابت کامل بوده و شفافیت اطلاعاتی هست، پس ارزشی که بر اساس عرضه و تقاضا برای اوراق بهادار تعیین می گردد ارزش عادلانه می‌باشد. به‌عبارت دیگر در این بازارها بازی عادلانه‌ای بین فعالان بازارهای مالی هست و هیچکس نمی‌تواند بازده غیرعادی به‌دست آورد.
  • خاصیت نقدینگی بخشیدن به اوراق بهادار: جذابیت اوراق بهادار خاصیت نقدینگی آنهاست. وجود بازارهای مالی باعث سهولت نقل و انتقال اوراق بهادار و سهولت نقد شدن آنها می گردد. (پی‌جونز، 1384)

2-3 قیمت سهام

اصلی‌ترین عاملی که در بازار سهام (همانند هر بازاری) دخالت دارد، مبادله اطلاعات در مورد قیمت‌ها، مقادیر، کیفیت‌ها و سایر ویژگی‌های سهام می باشد. این اوراق معمولاً داری قیمت اولیه یا اسمی هستند که توسط منتشر کننده آن (دولت، شرکت‌های دولتی و خصوصی) روی آنها ثبت می گردد. خریداران معمولاً در آغاز، در ازای به‌دست آوردن این اوراق همان بهای اسمی را می‌پردازند. لیکن این قیمت معمولاً ثابت نمی‌ماند و در بازارهای مختلف، به‌ویژه بورس، بر اساس عرضه و تقاضا و تحت تأثیر همه عوامل اقتصادی که قیمت‌ها را دستخوش تغییر می‌سازند، قیمت آن تغییر می کند. در واقع بورس به تبادل اطلاعاتی می‌پردازد که این اطلاعات از ترجیحات خریداران و نیز بهره‌وری و کارایی فروشندگان، نشأت می‌گیرد. کلیه این اطلاعات با یک رقم اختصار شده آماری که همان قیمت سهام می باشد اظهار می گردد. پس با تغییر اطلاعات قیمت سهام نیز نوسان می‌یابد. نوسان و تغییر قیمت سهام به یک معنی مترادف با ارزش سهام بنگاه و ثروت سهامداران آن می باشد و در حقیقت به مثابه یک نظام پاداش و جریمه اقدام می کند. (کرمی، 1371)

2-3-1 تأثیر عوامل مختلف بر قیمت سهام

مطالعه عوامل تعیین کننده تغییرات قیمت سهام در بورس اوراق بهادار تهران می‌تواند سبب شناسایی متغیرهای تبیین کننده تغییرات قیمت و نهایتاً بهبود تصمیم‌گیری سرمایه‌گذاران و تخصیص بهینه منابع گردد. در واقع با مشخص شدن عوامل تعیین کننده تغییرات قیمت سهام ذهنیت سرمایه‌گذاران در خصوص عوامل مؤثر بر تغییرات قیمت سهام اصلاح خواهد گردید و به دلیل قیمت‌گذاری درست جذابیت‌های بازار سرمایه افزایش و بازار سرمایه توسعه خواهد پیدا نمود. (پورحیدری، 1389)

عواملی که بر قیمت سهام تأثیر دارند به سه گروه عمده تقسیم می شوند:

  1. تصمیمات مجامع عمومی

این تصمیمات عبارتند از:

  • تقسیم سود: قیمت سهام پس از تقسیم سود (از نظر تئوریک) به اندازه سود تقسیمی کاهش می‌یابد.
  • افزایش سرمایه: بعد از افزایش سرمایه، به لحاظ تئوریک، قیمت هر سهم به اندازه ارزش گواهی حق تقدم کاهش می‌یابد.
  • توزیع سود سهمی: پس از توزیع سود سهمی، زیرا عرضه سهام در بازار افزایش می‌یابد، قیمت سهام در بازار کاهش می‌یابد.
  • تجزیه سهام: قیمت سهام پس از تجزیه سهام متناسب با اندازه تجزیه سهام کاهش خواهد پیدا نمود.
  1. عواملی که در داخل شرکت انجام می گردد: هر اتفاق مثبت یا منفی که در زمینه مدیریت تولید محصول جدید یا قرارداد جدید، که به نحوی بر سود هر سهم در سال آینده، نرخ رشد سود در سال‌های آتی و یا اندازه ریسک سودآوری شرکت، تأثیر داشته باشد، بر قیمت سهام نیز تأثیر خواهد داشت. معمولاً با انتشار اطلاعات میان‌دوره‌ای که بیانگر تغییرات در سود پیش‌بینی شده هر سهم شرکت می باشد، قیمت سهام ممکن می باشد تغییر کند.
  2. عوامل محیطی: مقصود از عوامل محیطی، عواملی می باشد خارج از شرکت که بر کل یا بخشی از بازار سهام تأثیر دارد. مانند عوامل اقتصادی (تغییر نرخ بهره، تورم و نرخ ارز)، عوامل سیاسی.

نرخ بهره با نرخ بازده مورد انتظار ارتباط مستقیم دارد. زیرا قیمت سهام با نرخ بازده مورد انتظار ارتباط عکس دارد، در نتیجه قیمت سهام نیز با نرخ بهره ارتباط عکس دارد. این عامل معمولاً بر کل بازار اثر خواهد نمود. تأثیر نرخ ارز در شرکت‌های صادر کننده و وارد کننده متفاوت می باشد. در شرکت‌های صادر کننده افزایش نرخ ارز باعث افزایش سودآوری شرکت و در نتیجه افزایش قیمت سهام خواهد گردید. اما در شرکت‌های وارد کننده، افزایش نرخ ارز باعث کاهش سودآوری شرکت و درنتیجه کاهش قیمت سهام خواهد گردید.

عوامل سیاسی مؤثر بر قیمت سهام ممکن می باشد عوامل سیاسی داخلی یا خارجی باشد. در داخل کشور، هرچه تشنج سیاسی بیشتر باشد، ریسک سودآوری افزایش یافته و قیمت سهام در کل بازار کاهش خواهد پیدا نمود. عوامل سیاسی خارجی ممکن می باشد بر قسمتی از بازار یا کل بازار تأثیر داشته باشد. معمولاً عواملی که موجب تضعیف ارتباط یک کشور خارجی گردد، بر قیمت سهام شرکت‌هایی که با آن کشور مبادله تجاری دارند، تأثیر خواهد داشت. (تهرانی، 1388)

2-3-2 شاخص‌های قیمت سهام

شاخص‌های قیمت سهام در تمامی بازارهای دنیا به مثابه یکی از مهمترین معیارهای سنجش عملکرد بورس اوراق بهادار، از اهمیت و توجه زیادی برخوردارند. شاید مهمترین دلیل این توجه روزافزون، این امر باشد که شاخص‌های مزبور، از تجمیع حرکت‌های قیمتی سهام شرکت‌ها یا طبقه خاصی از شرکت‌های موجود در بازار بورس، به دست می‌آیند و درنتیجه مطالعه جهت و اندازه حرکت‌های قیمتی را در بازار سهام، امکان‌پذیر می‌سازند. شاخص یک معیار آماری می باشد که تغییر حرکت و جهت یک اقتصاد یا یک بازار سهام را نشان می‌دهد.

در بازارهای مالی اساساً شاخص، یک پرتفوی فرضی از اوراق بهادار می باشد که شامل کل بازار یا بخشی از آن می باشد. مثلاً شاخص کل بورس اوراق بهادار تهران پرتفویی فرضی از کلیه سهام پذیرفته‌شده می باشد. در حالی که شاخص مالی در برگیرنده پرتفویی فرضی از شرکتهای سرمایه‌گذاری و هلدینگ می باشد. هر شاخص دارای متدولوژی محاسباتی خاصی می باشد که معمولاً بر حسب تغییر از یک ارزش مبنا اظهار می گردد. مثلاً شاخص کل بورس تهران[1]، برمبنای فرمول (لاسپیرز) و بر پایه ارزش یکصد محاسبه می گردد. اما بایستی توجه داشت که ارزش عددی شاخص بار اطلاعاتی چندانی ندارد بلکه درصد تغییر آن مهم می باشد. مثلاً اینکه شاخص بورس در پایان سال 1382 چه عددی می باشد، اطلاعات مهمی به دست نمی‌دهد اما در صورتی که بدانیم شاخص بورس طی سال 1382 معادل 124 درصد رشد داشته می باشد، احتمالاً به عملکرد مناسبی در سال فوق پی خواهیم برد.

شاخص‌ها ابزار سودمندی برای ردیابی روندهای بازار هستند. شاخص‌های بورس معمولاً به‌عنوان یکی از معیارهای مهم رونق یا رکود اقتصاد داخلی نیز به‌کار می‌طریقه. تحلیگران مالی عقیده دارند که درک شاخص و تغییرات آن می‌تواند به سرمایه‌گذاران در تصمیمات سرمایه‌گذاری مناسب‌تر یاری رساند. از این‌رو کارایی شاخص، بخشی از کارایی بورس سهام تعبیر می گردد. محاسبه شاخص برای هر شرکت، صنعت و یا گروهی امکان‌پذیر می باشد. در تمام بورس‌های دنیا شاخص‌های زیادی برای گروه‌ها و شرکت‌های مختلف محاسبه می گردد. به‌عنوان مثال در بازار سهام آمریکا شاخص داوجونز[2] تغییرات 30 شرکت صنعتی، 20 شرکت حمل و نقل و 15 شرکت خدماتی را نشان می‌دهد و یا شاخص نزدک[3] تغییرات سهام خارج از بورس را نشان می‌دهد. دیگر شاخص‌های معروف بورس‌های دنیا عبارتند از :

  • بورس نیویورک اس‌اند‌پی[4] 250 که برای 250 شرکت محاسبه می گردد و شاخص اس‌اند‌پی[5] 500 که برای 500 شرکت محاسبه می گردد.

[1]. TEPIX

[2]. Dow Jones

شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

[3]. NASDAQ

[4]. S&P250

[5]. S&P500

 متن فوق تکه ای از این پایان نامه بود

متن کامل